 |
De Hoge Raad heeft onlangs een arrest gewezen over de
werkingssfeer van het erfrecht op renteafspraken tussen de
langstlevende ouder en de kinderen-erfgenamen in het kader van een
wettelijke verdeling (ouderlijke boedelverdeling). De zaak was
vereenvoudigd weergegeven als volgt.
Een man was op 10 maart 2004 overleden. Hij had bij testament over
zijn nalatenschap beschikt en daarbij een ouderlijke
boedelverdeling gemaakt. Volgens het testament kreeg zijn
achterblijvende echtgenote een renteloze overbedelingschuld aan
hun drie kinderen. Binnen acht maanden na het overlijden van de
man in 2004 maakte de vrouw met de kinderen een renteafspraak. Zij
verplichtte zich tot het betalen van rente over haar
overbedelingschuld. De (afwijkende) renteafspraak betrof niet de
wettelijke verhoging maar de testamentaire rente (renteloos). De
inspecteur trok hieruit de gevolgtrekking dat deze renteafspraak
niet onder de heffingssfeer van het successierecht zou vallen maar
onder het schenkingsrecht. Hij constateerde belastbare schenkingen
van € 219.362 van de vrouw aan elk kind en legde aan ieder van hen
een aanslag successierecht op naar een te betalen bedrag van €
29.207. De zaak kwam voor Rechtbank Haarlem.
Volgens de rechtbank week het testament niet op relevante punten
af van de wettelijke verdeling van het Burgerlijk Wetboek. Uit de
wetsgeschiedenis blijkt dat de wetgever ervan is uitgegaan dat de
langstlevende en de kinderen in afwijking van een testament een
renteovereenkomst kunnen sluiten. De rechtbank concludeerde dan
ook dat de renteafspraak tussen de vrouw en de kinderen binnen het
bereik van het successierecht viel en vernietigde de aanslagen
schenkingsrecht. De inspecteur stelde hoger beroep in bij Hof
Amsterdam.
Het hof was van oordeel dat alleen het erfrecht op een
renteafspraak van toepassing kan zijn als de renteafspraak is
gebaseerd op de wettelijke verhoging zoals neergelegd in een
specifieke bepaling uit het Burgerlijk Wetboek. Dat was niet het
geval. Het hof vernietigde daarom de uitspraak van de rechtbank.
De erfgenamen gingen daarop in cassatie bij de Hoge Raad.
De Hoge Raad is van oordeel dat de werkingssfeer van de
heffingsbepaling in de Successiewet over renteafspraken binnen een
wettelijke verdeling zich ook uitstrekt tot een renteafspraak als
in de onderhavige procedure. Volgens de Hoge Raad valt niet in te
zien dat de in de Successiewet gebruikte term ‘rentevergoeding’
geen betrekking zou kunnen hebben op elke vergoeding van rente: de
wettelijke rente, een testamentair bepaalde rente of een
overeengekomen rente. Evenmin biedt de wetsgeschiedenis van de
betreffende wetsbepaling uit de Successiewet aanleiding tot een
beperkte uitleg. De Hoge Raad verklaarde het beroep in cassatie
gegrond.
Bron: Hoge Raad, 25-6-2010, nr. 09/00603.
|
